Projekcja filmu „Żołnierze Wyklęci” w Izbie Pamięci Ziemi Żelechowskiej

Film „Żołnierze Wyklęci” w reżyserii Wincentego Ronisza to obraz przedstawiający autentyczne historie uczestników powojennego podziemia zbrojnego, wzbogacony relacjami bezpośrednich świadków oraz uczestników tamtych wydarzeń. W czwartek, 26 lutego, w Izbie Pamięci Ziemi Żelechowskiej odbyła się projekcja tego filmu dokumentalnego.

Po zakończeniu II wojny światowej, wraz z nadejściem tzw. „wyzwolenia”, w Polsce rozpoczął się okres terroru komunistycznego. Wielu żołnierzy Armii Krajowej zdecydowało się ponownie podjąć walkę, nie godząc się na narzucony system władzy. Szacuje się, że w latach 1945–1956 przez szeregi partyzantów przeszło około 150 tysięcy osób. Do czasu tzw. ujawnienia w 1947 roku w lasach walczyło jeszcze ponad 10 tysięcy żołnierzy.

Na terenie ziemi łódzkiej działał oddział dowodzony przez kpt. Stanisława Sojczyńskiego ps. „Warszyc”. Rozgłos dzięki akcjom na więzienia w Kielcach i Radomiu zdobyli żołnierze „Szarego” i „Harnasia”. Na Podhalu walczył Józef Kuraś ps. „Ogień”, natomiast na Białostocczyźnie działał dowódca V Wileńskiej Brygady AK – Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka”. Na terenie Lubelszczyzny i południowego Podlasia operował mjr Marian Bernaciak ps. „Orlik”.

Mimo że władze komunistyczne od początku skierowały przeciwko partyzantom znaczne siły, szeregi przeciwników reżimu nie malały. Oddziały przeprowadzały akcje zbrojne przeciwko posterunkom wojskowym i funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa, walczyły z oddziałami sowieckimi oraz odbijały więźniów. Zdarzały się również akcje odwetowe na konfidentach. W niektórych przypadkach ginęły osoby postronne, co propaganda wykorzystywała, określając partyzantów mianem bandytów.

Z biegiem czasu sytuacja oddziałów leśnych stawała się coraz trudniejsza. Przewaga przeciwnika była przytłaczająca, dowódcy ginęli w zasadzkach, często zdradzani przez informatorów, a nadzieja na interwencję Zachodu stopniowo gasła. Wielu skorzystało z amnestii podczas tzw. ujawnienia w 1947 roku, jednak dla części oznaczało to późniejsze represje, prześladowania i tortury. W lasach pozostała już tylko nieliczna grupa, dla której nie było ratunku.

Film Wincentego Ronisza ukazuje losy tysięcy uczestników powojennego podziemia niepodległościowego – ludzi, którzy walczyli bez realnej nadziei na zwycięstwo, pozostając wiernymi ideałom wolnej i demokratycznej Polski. Dopiero po blisko pół wieku historia zaczęła przywracać pamięć o tzw. Żołnierzach Wyklętych i ich dramatycznych wyborach.

Po projekcji odbyła się dyskusja, podczas której uczestnicy chętnie odnosili się do zaprezentowanych faktów i wydarzeń. Wiele osób skorzystało również z okazji, by obejrzeć eksponaty zgromadzone w Izbie Pamięci.



MGOK Żelechów